?

Log in

No account? Create an account
Праграма фізыкі для народнае школы. - йа_бог_скромности
Дневник добродушного циника

god_of_modesty
Date: 2007-05-14 11:07
Subject: Праграма фізыкі для народнае школы.
Security: Public
Tags:беларусь, история

Совершенно случайно обнаружил на работе следующее раритетное издание:
Праграма фізыкі для народнае школы. Праект. Под редакцией Інспэктарыята беларускіх народных школ пры генеральным камісары Беларусі. Выдадзена ў Менску ў 1941 г. у Краевая Друкарні. Landesdruckerei Minsk.
Издание небольшого формата. Всего 8-истраничное. Поэтому решил не полностью, но все же, как мне кажется, интересные отрывки из Проекта процитировать в своем ЖэЖэ. Может кому-нибудь будет интересно чему должны были учиться белорусы в 1941, если бы не Война.


Праграма фізыкі для народнае школы. Праект
Уступ. першапачатковыя паняцьці: фізічныя зьявішчы; фізічныя целы; тры станы цела; прыклады пераходу цела з аднаго стану ў другі.
I. Разьдзел. Першапачатковыя веды з мэханікі.
1. Вымерванні даўжыні і абыйма. 2. Сіла цяжару, як узаемадзеяньне цела і зямлі. 3. Удзельная вага цела. 4. Паняцьце аб ціску. 5. Ціск у плыўкіх. 6. Атмасфэрны ціск. 7. Сілы, якія дзейнічаюць на целы, апушчаныя плыўкія целы і газавыя. 8. Мэханічны рух. 9. Роунамерны рух. 10. Інэрцы рэчыва. вывад с прыкладаў і вопытаў паняцьця аб інэрцы рэчыва і аб сіле. 11. Дэфармацыя. 12. Сіла трэньня. 13. Работа сілы. 14. Энергія. 15. Простыя мэханізмы.
II. Разьдзел. Цяплыня.
1. Цеплавая энэргія (прим.: почему-то слово "энергия" было написано в 2-х вариантах. Возможно я не в курсе правил. Кто в курсе - подскажите. В дальнейшем используется слово "энэргія")2. Цеплавое пашырэньне цел. 3. перадача цяплыні. 4. Вымярэньне цеплавой энергіі. 5. Зьмянеьне стану рэчыва пры нагрываньні або ахалоджваньні.

7-ая КЛЯСА.
III. Разьдзел. Электрычнасьць.
1. Электрызацыя цел. 2. Электрычны ток. 3. Ланцуг электрычнага току. 4. Колькасць электрычнасьці і сілы току. Адзінка колькасьці электрычнасьці - кулон (па хэмічнаму дзеяньню). 5. Супраціўленьне праваднікоў у залежнасці ад даўжыні, плошчы сячэньня і роду матарыялу. 6. Законы току. паняцьце аб напружаньні. Адзінка напружаньня - вольт. Паняцьце аб пабудове і ўключэньні вольмэтра. Адзінка - ом. Закон Ома. работа і магутнасьць току. 7. натуральныя і штучныя магніты. 8. Электрамагнітызм. 9. Электрамагнітнач індукцыя.
Некаторыя веды аб сьвятле.
1. Распаўсюджваньне сьвятла ў аднародным асяродзьзі. 2. Зьява на мяжы двух асяродзьзяў. 3. Адлюстраваньне. законы адлюстраваньня. 4. Люстэркавы перыскоп. 5. пераламленьне праменьняў. 6. паняцьце аб фатаграфічным апараце і праекцыйным ліхтары. паняцьце аб пабудове вока.
Паўтарэньні. Экскурсіі
Акустыка. Рэзананс.

ПАЯСЬНЕНЬНІ да праграмы фізыкі.
Скончыўшыя народную школу, I-VII клясаў, павінны атрымаць круг ведаў із усіх асноўных аддзелаў фізыкі; фізыка ў народная школе павінна складаць першую ступень ведаў з фізыкі.
Веды з фізыкі трэба даць вучням у прыблізна сыстэматычным выглядзе.
<...>
Сувязь вывучэньня фізыкі з жыцьцёвым вопытам вучняў, з іншымі вучэбнымі прадметамі, лябараторныя заняткі вучняў і экскурсіі іх на вытворчасць. прымяненьне фізычных ўаконаў да рашэньня прасьцейшых задач разьліковага характару - усё гэта павінна меь сваё мейсца ў навучаньні.
<...>
У васнову адбору вучэбнага матарыялу пакладзена паняцьце энэргіі. па кожнаму з трох першых аддзелаў фізыкі даны такі матарыял, каб у рэзультаце вывучэньня вддзелу вычні ўмелі з поўным разуменьнем рабіць розлік энэргіі ў адпаведнай форме і мелі уяэленьне аб ператварэньні адной формы энэргіі ў другую.
Задача Аддзелу Мэханікі - даць паняцьце аб рабоце , навучыць яе разлічваць і ўвесьці паняцьце аб энэргіі.
<...>
Аддзел Цяпляні пачынаецца разглядам крыніц цяплыні і разборам пракладаў і досьледаў пераходу механічнай энэргіі ў цяплыню і атрыманьня мэханічная энэргіі за кошт затрат цяплыні.
<...>
У ваддзеле Электрычнасьці вывучаюцца, галоўным чынам, уласьцівасьці электрычнага току.
<...>
Другая палова з аддзелу Электрычнасьці адводзіцца вывучэньню магнітных дзеяньняў электрычнага току.
<...>
Паўтарэньне трэба рабіць у пачатку лекцыі, пры рашэньні задач і ў канцы тэмы ці аддзелу.

_________
Пожалуй, хватит для начала. Кому интересно, в следущий раз могу могу привести отрывки из аналогичного проекта 1941 года по математике.

И извиняюсь за возможные описки.

 

Upd.

Да, признаю. Ошибся и ввел в заблуждение. Генеральный комиссариат - это немцы. Но это не  умоляет исторического интереса к данным изданиям.

По техническим и иным причинам  не удалось  напечатать обещанные Проекты по математике и химии. Постараюсь  это сделать в пятницу.  К Проектам, которые относятся к к белорусской ретроспекции будут прилагаться инвентарные номера Национальной библиотеки.

Написать | 8 Comments I I Link






User: (Anonymous)
Date: 2007-05-14 12:54 (UTC)
Subject: (no subject)
калі можаце, напішыце і матэматыку.
Reply | Thread I Link



god_of_modesty
User: god_of_modesty
Date: 2007-05-14 13:00 (UTC)
Subject: (no subject)
Договорено, завтра напишу и про Проект по математике.

ЗЫ. Обожаю свою работу. Во время написания этого сообщения мною была найдена и программа по Химии.
Ее выложу в среду.

ЗЫЫ. Вы можете что-нибудь ответить по поводу ЭНЭРГІІ и ЭНЕРГІІ?
Reply | Parent I Thread I Link



User: (Anonymous)
Date: 2007-05-14 13:12 (UTC)
Subject: (no subject)
так как реформа была до 1941 года, то на 90% уверен, что в "энергіі" описка.
Reply | Parent I Thread I Link



User: (Anonymous)
Date: 2007-05-15 12:35 (UTC)
Subject: (no subject)
Может кому-нибудь будет интересно чему должны были учиться белорусы в 1941, если бы не Война.

Генеральный коммисариат -- это немецкая власть
Reply | Thread I Link



Иронический наблюдатель
User: vadim_i_z
Date: 2007-05-16 18:19 (UTC)
Subject: (no subject)
И Landesdruckerei Minsk - это не по-нашему :-)
Однако огромное спасибо за публикацию, жду продолжения!
Reply | Parent I Thread I Link



human_prove
User: human_prove
Date: 2007-05-16 20:39 (UTC)
Subject: (no subject)
интересно.

Почему этот документ противоречит плану ОСТ, который никто не видел, но он есть(был).

P.S. Я не фашистпросто очень интересно разобраться в истории.
Reply | Thread I Link



belyj_ross
User: belyj_ross
Date: 2007-06-11 18:14 (UTC)
Subject: (no subject)
Бедные дети. Теперь я понимают, почему школьники так не любят белорусский язык. Как-то преподавал я географию и на первом уроке по географии Белоруссии предложил выбрать, на каком языке будем работать. (Тогда было в обязательном порядке на белорусском, но почти все учителя болт ложили на это требование, сейчас, слава Богу, на русский перевели). Так я услышал много эпитетов про белорусский язык от девятиклассников, самым мягким из которых было "смешной".
Reply | Thread I Link



god_of_modesty
User: god_of_modesty
Date: 2007-06-11 18:36 (UTC)
Subject: (no subject)
И?

Я знаю масса народу, которые тоже самое говорили в 9 классе, но сейчас, хоть и не все говорят по-белоруски, но к своем родному языку относятся по меньшей мере с уважением.
Reply | Parent I Thread I Link



browse
Мой журнал
August 2008
А что говорит Яндекс? RSS
короче...